Btw op cadeaubonnen: enkelvoudig of meervoudig doel (EDI/MDI) uitgelegd
Een cadeaubon is enkelvoudig (EDI) als bij uitgifte al vaststaat welk btw-tarief erover geldt, bijvoorbeeld bij een kledingwinkel met één tarief. Dan betaal je de btw bij de verkoop. Kan de bon naar producten met verschillende tarieven, dan is hij meervoudig (MDI) en betaal je de btw pas bij het verzilveren.
De regel in het kort
- Eén vraag: staat bij uitgifte vast welk btw-tarief geldt voor wat de klant straks koopt?
- Ja, één tarief (EDI): btw bij de verkoop van de bon, bij het verzilveren niets meer.
- Nee, meerdere tarieven (MDI): bij de verkoop nog geen btw, bij het verzilveren btw over wat de klant besteedt.
- Twijfel: behandel de bon als meervoudig en leg de keuze vast met je boekhouder.
- Verlopen: bij een enkelvoudige bon is de btw al afgedragen, bij een meervoudige bon niet.
Wat is een enkelvoudige en een meervoudige cadeaubon?
De Belastingdienst spreekt van vouchers voor enkelvoudig en voor meervoudig gebruik (Belastingdienst). Boekhouders gebruiken ook de afkortingen EDI (enkelvoudig doel instrument) en MDI (meervoudig doel instrument). Het is dezelfde indeling.
Bij een enkelvoudige bon is op het moment van uitgifte al bekend wat de btw-gevolgen zijn. Bij een meervoudige bon is dat nog niet bekend. Een Gifty-bon kun je alleen bij je eigen bedrijf besteden. Daardoor komt het bij jou neer op één vraag: heb je één btw-tarief of meer?
| Soort bon | Voorbeeld | Is de btw bij uitgifte bekend? |
|---|---|---|
| Enkelvoudig (EDI) | Een sauna die alleen toegang verkoopt, of een kledingwinkel met 21% op alles | Ja, er geldt één tarief |
| Meervoudig (MDI) | Een restaurant met eten (9%) en alcoholische drank (21%), of een warenhuis met boeken (9%) en kleding (21%) | Nee, het tarief hangt af van wat de klant koopt |
Het gaat om wat er met de bon mogelijk is, niet om wat klanten meestal kopen. Kan de bon technisch worden besteed aan producten met een ander tarief, dan is het volgens het Gifty-handboek een meervoudige bon.
Wanneer betaal je btw: bij de verkoop of bij het verzilveren?
Bij een enkelvoudige bon draag je de btw af op het moment dat je de bon verkoopt, berekend over het bedrag dat de klant ervoor betaalde. Gedurende het verzilveren is er geen btw meer. Bij een meervoudige bon is bij de verkoop nog geen btw verschuldigd. De btw komt pas op het moment dat de klant de bon inwisselt, over wat hij besteedt, plus een eventuele bijbetaling (Belastingdienst).
| Moment | Enkelvoudig (EDI) | Meervoudig (MDI) |
|---|---|---|
| Verkoop van de bon | Omzet en btw direct boeken | Geen omzet en geen btw, het bedrag staat als schuld op de balans |
| Verzilveren | Geen btw meer, de bon werkt als betaalmiddel | De schuld wordt omzet, met btw over wat de klant besteedt |
| Bijbetalen | Btw alleen over de bijbetaling | De bijbetaling telt mee in de btw |
Rekenvoorbeeld: een bon van €50 bij 21% en bij 9% en 21%
Je rekent de btw terug uit een bedrag inclusief btw met de formule: btw = tarief ÷ (100 + tarief) × bedrag inclusief btw. Bij 21% is dat 21/121 van het bedrag, bij 9% is het 9/109.
Enkelvoudig: kledingwinkel met 21%. Je verkoopt een bon van €50. De btw is 21 ÷ 121 × 50 = €8,68 en de omzet is €41,32. Dat boek je bij de verkoop. Verzilvert de klant de bon later, dan is er niets meer te boeken voor omzet en btw.
Meervoudig: restaurant met 9% en 21%. Je verkoopt een dinerbon van €50. Je boekt €50 als schuld, zonder btw. De gast eet voor €30 en besteedt later de resterende €20 aan wijn:
| Moment | Bedrag | Btw | Omzet |
|---|---|---|---|
| Verkoop van de bon | €50,00 schuld | geen | geen |
| Diner van €30 (9%) | €30,00 | €2,48 | €27,52 |
| Wijn van €20 (21%) | €20,00 | €3,47 | €16,53 |
| Totaal na verzilveren | €50,00 | €5,95 | €44,05 |
Met een enkelvoudige bon van 21% was de btw €8,68 geweest. Bij een meervoudige bon hangt de btw dus af van wat er wordt besteed. Betaalt de gast bij, bijvoorbeeld €10 bij een rekening van €60 tegen 21%, dan reken je de btw over de volle €60: €10,41 btw en €49,59 omzet. De bedragen zijn afgerond op centen. Rekeningen en afronding bepaalt je boekhouder.
Hoe bepaal je of jouw bon enkelvoudig of meervoudig is?
- Maak een lijst van alles wat een klant met de bon kan kopen.
- Zet bij elk product of elke dienst het btw-tarief.
- Is er maar één tarief? Dan is de bon enkelvoudig.
- Zijn er meer tarieven, bijvoorbeeld eten en alcohol of boeken en kleding? Dan is de bon meervoudig.
- Twijfel je? Behandel de bon dan als meervoudig.
Het boekhoudkundig handboek van Gifty adviseert bij twijfel de meervoudige route en wil dat je de keuze vastlegt met je boekhouder, voordat je de eerste bon verkoopt. Dat is een advies en geen wettelijke regel. Volgens het handboek geven een kledingwinkel of schoonheidssalon met één tarief van 21% enkelvoudige bonnen uit. Een restaurant met eten en alcohol of een warenhuis met een gemengd assortiment geeft meervoudige bonnen uit.
Wat als je kassa het verschil niet aankan?
Je kassa verandert het type bon niet. Veel kassa’s registreren een cadeaubon bij het inwisselen als gewone betaling. Dat past bij een meervoudige bon. In de handleiding voor MplusKASSA krijgt het cadeaubon-artikel bijvoorbeeld btw-tarief 0%, zodat de kassa de btw pas in rekening brengt bij het verzilveren.
Geef je enkelvoudige bonnen uit, dan is de btw al bij de verkoop verschuldigd en klopt zo’n instelling niet vanzelf met je aangifte. Het handboek vond geen regeling die toestaat een enkelvoudige bon als meervoudig te behandelen omdat de kassa dat niet kan. Het noemt vier routes:
- Maak de bon structureel meervoudig, doordat hij ook voor producten met een ander tarief geldt. Dat is een aanpassing van je aanbod en geen boekhoudtruc.
- Pas je kassa aan met een cadeaubonmodule, als je kassasysteem die heeft.
- Corrigeer handmatig buiten de kassa: houd de verkoop van bonnen apart van de gewone omzet en verwerk het verzilveren in je aangifte.
- Leg het voor aan de Belastingdienst of laat een fiscalist meekijken.
Gifty koppelt met meerdere kassasystemen, zoals MplusKASSA. Welke btw-instelling bij jouw kassa past, bespreek je met je boekhouder.
Wat gebeurt er met de btw als een cadeaubon verloopt?
Bij een enkelvoudige bon is de btw al bij de verkoop afgedragen. Een verlopen saldo maakt dat niet ongedaan. De Belastingdienst noemt teruggaaf van die btw alleen voor het geval dat je de voucher terugneemt en de vergoeding terugbetaalt aan de consument (Belastingdienst).
Bij een meervoudige bon is er nooit btw verschuldigd geworden. Volgens het handboek valt het saldo vrij als overige opbrengst, zonder btw. De vrijval telt wel mee voor je inkomsten- of vennootschapsbelasting. Wanneer en hoe je dat boekt, bepaalt je boekhouder. In het rapport Verwachte verval in je Gifty-dashboard zie je welke bonnen binnenkort verlopen en wat er nog openstaat.
Wat moet je als ondernemer doen?
- Bepaal met je boekhouder of je bon enkelvoudig of meervoudig is, voordat je de eerste bon verkoopt, en leg het vast.
- Stel je kassa en boekhoudpakket in volgens dat type. Bij een meervoudige bon staat het openstaande saldo als schuld op de balans.
- Controleer bij elke btw-aangifte de verzilveringen van de periode. Bij een meervoudige bon rekent de btw hierover. In Gifty vind je ze onder Financieel, Rapportage, uitsplitsing als CSV.
- Pak bij de jaarafsluiting het cumulatieve rapport en kijk naar het openstaande saldo.
- Verandert je assortiment of krijg je een ander btw-tarief? Leg het opnieuw voor aan je boekhouder, voordat je nieuwe bonnen uitgeeft.
De volledige checklist per moment staat in Cadeaubonnen verwerken in je administratie.
Waar deze uitleg ophoudt
Dit is algemene informatie voor ondernemers in Nederland en geen belastingadvies. Je situatie kan afwijken, bijvoorbeeld bij gratis bonnen, bonnen die ook bij anderen kunnen worden ingewisseld of een wijziging van de btw-tarieven. Voor België gelden dezelfde Europese regels, maar met andere tarieven en een eigen uitwerking. Leg je keuze voor aan je boekhouder of een fiscalist. De uitleg is gebaseerd op de Belastingdienst en op het boekhoudkundig handboek van Gifty (maart 2026).