Wat gebeurt er met niet-verzilverde cadeaubonnen? Vrijval en breakage uitgelegd
Een niet-verzilverde cadeaubon blijft een verplichting van jouw zaak totdat hij verloopt. Pas daarna valt het saldo vrij. Of daar btw over verschuldigd is, hangt af van het soort bon: bij een enkelvoudige bon is de btw al afgedragen, bij een meervoudige bon valt het saldo vrij zonder btw. Je boekhouder bepaalt hoe je het boekt.
Wat is breakage en wat is vrijval?
Breakage is het deel van de verkochte bonwaarde dat nooit wordt besteed. Vrijval is de boeking die daarbij hoort: het saldo van een verlopen bon gaat van de schuld op je balans naar je resultaat. Breakage is wat je verwacht, vrijval is wat je boekt als de bon echt is verlopen.
- Verplichting: zolang een bon geldig is, heeft de houder een vordering op jouw zaak. Het saldo is geen omzet.
- Verlopen: op de vervaldatum schrijft Gifty het resterende saldo af. De bon kan dan niet meer worden gebruikt.
- Vrijval: pas nu kan het saldo in je administratie vrijvallen. Wanneer en hoe bepaalt je boekhouder.
- Btw: dat hangt af van het soort bon, enkelvoudig of meervoudig.
Een bon die al maanden in een la ligt, is dus nog geen inkomen. Dat verklaart waarom ondernemers en boekhouders er zo vaak naar vragen: het openstaande saldo verdwijnt niet vanzelf uit je boekhouding (zie ook cadeaubonnen verwerken in je administratie).
Hoeveel saldo verloopt er echt?
Een gemiddelde voor jouw branche kunnen we niet geven. Wel hebben we cijfers over alle bedrijven die in 2025 met Gifty werkten, exclusief testaccounts:
| 2025, alle Gifty-bedrijven samen | Bedrag |
|---|---|
| Uitgegeven | €11,60 mln |
| Verzilverd | €7,15 mln |
| Verlopen | €3,31 mln |
Reken deze bedragen niet om naar een percentage. Het zijn verschillende cohorten: een bon die in 2025 is uitgegeven, kan pas in 2026 of later worden besteed of verlopen, en een bon die in 2025 verliep, is vaak eerder uitgegeven. In het verlopen bedrag zitten ook gratis bonnen (€0,41 mln) en alle verkoopkanalen.
Het verloop viel ook niet gelijkmatig over het jaar. In maart en april 2025 verliep samen ongeveer €1,19 mln, van augustus tot en met oktober ging het telkens om ongeveer €0,12 tot €0,13 mln per maand. Reken voor je eigen zaak dus niet met een vast bedrag per maand, maar kijk naar de bonnen die jij hebt uitstaan. Hoe je dat inschat, lees je verderop bij het rapport. De cijfers zijn een peildatum van 16 november 2026.
Hoe boek je een verlopen cadeaubon?
Wat je boekt, hangt af van het moment waarop de btw is verschuldigd. Bij een enkelvoudige bon (EDI) was dat bij de verkoop, bij een meervoudige bon (MDI) is het bij het verzilveren. Hoe je dat bepaalt, lees je in onze blog over btw op cadeaubonnen. Hieronder staat het voorbeeld van een bon van €50 bij 21% btw, zoals het boekhoudkundig handboek van Gifty (maart 2026) het beschrijft voor Nederland.
| Moment | Enkelvoudige bon (EDI) | Meervoudige bon (MDI) |
|---|---|---|
| Verkoop van de bon van €50 | Omzet €41,32 en btw €8,68 boeken | €50 als schuld (vooruit ontvangen bedragen), geen omzet en geen btw |
| Verzilveren | Niets meer te boeken | De schuld wordt omzet, met btw over wat de klant besteedt |
| Verlopen zonder te zijn besteed | Geen correctieboeking: omzet en btw blijven staan | Het restant van de schuld valt vrij als overige opbrengst, zonder btw |
Een voorbeeld bij een meervoudige bon: een gast besteedt €30 van een dinerbon van €50 en laat de rest liggen. Als de bon is verlopen, valt de resterende €20 vrij. Je boekt €20 als overige bedrijfsopbrengst, zonder btw.
Gifty schrijft het saldo van verlopen bonnen automatisch af, één keer per dag rond middernacht. De rekeningnamen hierboven verschillen per administratie, je boekhouder gebruikt de namen die bij jouw rekeningschema passen. Werk je in België, dan gelden andere regels en andere rekeningen. Dit artikel gaat over Nederland.
Wat gebeurt er met de btw bij vrijval?
Bij een meervoudige bon is er bij de verkoop nog geen btw afgedragen. Het saldo van een verlopen bon valt daarom vrij zonder btw. De vrijval telt wel mee voor je inkomsten- of vennootschapsbelasting, volgens het handboek van Gifty.
Bij een enkelvoudige bon is de btw al bij de uitgifte verschuldigd. De Belastingdienst noemt alleen een teruggaaf voor het geval dat vouchers niet worden ingewisseld, je de voucher terugneemt en de consument zijn geld terugkrijgt (Belastingdienst). Een bon die gewoon verloopt, valt daar niet onder. Volgens het handboek van Gifty blijft de btw dan verschuldigd, en het handboek verwijst daarvoor naar een uitspraak van de Hoge Raad van 28 februari 2025. Laat je boekhouder dit voor jouw situatie controleren.
Een schatting van je breakage verandert niets aan je btw-aangifte. De btw volgt de verkoop of het verzilveren van de bon, niet wat je verwacht dat er verloopt.
Wanneer verleng je een verlopen bon uit coulance?
Verlopen hoeft niet definitief te zijn. Een bon met de status verlopen kun je verlengen als de vervaldatum niet op strikt staat. De nieuwe vervaldatum ligt in de toekomst. De wettelijke kant van de geldigheid lees je in de blog over hoe lang een cadeaubon geldig is.
Let op de administratie: verleng je een bon nadat het saldo is afgeschreven, dan wordt het verval teruggedraaid en staat het saldo weer open. Dan moet ook je boeking van de vrijval terug. Leg daarom vooraf vast wanneer je coulance geeft.
Een praktische afweging, geen voorschrift:
- Verleng een bon die net is verlopen en duidelijk bedoeld was om te besteden. Dat kost je weinig en houdt de gast tevreden.
- Kies een vaste termijn, bijvoorbeeld een maand extra, en houd je daaraan.
- Spreek af wie mag beslissen, zodat medewerkers aan de kassa niet zelf hoeven te onderhandelen.
- Houd bij hoeveel je verlengt. Verleng je structureel, dan is de vervaldatum een formaliteit en klopt je verwachte vrijval niet meer.
Werk je met de unTill-kassa? Dan kan een coulanceregeling aan staan. Scant de medewerker een verlopen bon, dan vraagt het systeem of de bon verlengd moet worden. Na bevestiging is de bon een maand langer geldig. Vraag je contactpersoon bij Gifty om de Coulanceregeling voor vervallen cadeaubonnen te activeren (unTill in de Gifty-documentatie).
Hoe gebruik je het rapport over de maximale vrijval?
In het dashboard vind je het rapport onder Financieel, Rapportage. Op het scherm heet het Maximale mogelijke vrijval, in de documentatie Verwachte verval. Het kijkt vooruit: per maand zie je hoeveel bonnen met een vervaldatum nog een saldo hebben en hoeveel er maximaal kan vrijvallen als er niets meer wordt besteed. In de uitsplitsing staat per bon de cadeaubon, de vervaldatum, de uitgiftedatum en de waarde. Je kiest een kalenderjaar, of een boekjaar als je dat in de rapportage-instellingen hebt ingesteld, ook voor toekomstige jaren.
Zie je het rapport niet? Het is alleen beschikbaar als je abonnement rapportages bevat en Gifty het voor jouw bedrijf heeft aangezet. Vraag het je contactpersoon bij Gifty. Meer over rapporten staat in onze blog over cadeaubon rapportages.
- Lees het bedrag als bovengrens. Een deel van het saldo wordt nog besteed voor de vervaldatum.
- Plan een herinnering of actie voor maanden met veel verlopende bonnen. Het rapport verstuurt zelf geen herinneringen.
- Bespreek de verwachte vrijval per jaar met je boekhouder voor de jaarafsluiting.
- Vergelijk achteraf met het transactieoverzicht. Daar zie je wat er echt is verlopen.
Veelgestelde vragen
Nee. Zolang een bon geldig is, is hij een verplichting van jouw zaak. Pas als de bon is verlopen, valt het saldo vrij. Of en hoe je dat boekt, hangt af van het soort bon en van de afspraken met je boekhouder.
Het geld dat je voor een bon kreeg, mag je pas als eigen opbrengst zien als de bon is verlopen. Tot die tijd heeft de houder een vordering op jouw zaak. Gifty houdt zelf geen tegenwaarde of depot aan voor uitgegeven bonnen, dus de verplichting blijft bij jou.
Dat hangt af van de overnamevorm. Wordt de juridische entiteit overgenomen, dan neemt de koper ook de verplichting over om geldige bonnen te accepteren. Spreek het openstaande saldo vooraf af, bijvoorbeeld als percentage in de verkoopprijs. Meer daarover staat in onze blog over verkoop of overname van een bedrijf.
Bij een meervoudige bon niet: het saldo valt vrij als overige opbrengst zonder btw. Bij een enkelvoudige bon is de btw al bij de verkoop afgedragen. Volgens het boekhoudkundig handboek van Gifty krijg je die btw niet terug als de bon gewoon verloopt. Laat je boekhouder dit voor jouw situatie bevestigen.
Je kunt de bon verlengen, zolang de vervaldatum niet op strikt staat. De nieuwe vervaldatum ligt in de toekomst. Het saldo staat dan weer open, dus ook je boeking van de vrijval moet worden teruggedraaid. Bespreek met je boekhouder hoe je dat vastlegt.